Nowa Jerozolima odkryta na nowo. Wyjątkowa książka o historii Góry Kalwarii

GÓRA KALWARIA Ponad 500 stron, dziesiątki zapomnianych obiektów sakralnych i odnaleziony XVII-wieczny plan miasta. „Nowa Jerozolima, dzisiaj Góra Kalwaria” to wyjątkowa monografia poświęcona historii miasta założonego jako sanktuarium przez biskupa Stefana Wierzbowskiego. W czwartek w Ośrodku Kultury odbyła się prezentacja publikacji, która pozwala spojrzeć na Górę Kalwarię z zupełnie nowej perspektywy.

Góra Kalwaria kryje historię, której ślady nie zawsze są dziś łatwe do odnalezienia. W XVII i XVIII wieku miasto funkcjonowało jako Nowa Jerozolima – założone z myślą o stworzeniu wyjątkowego ośrodka pielgrzymkowego, nawiązującego do Jerozolimy i jej topografii. Dziś o dawnej świetności tego założenia przypominają przede wszystkim zachowane kościoły, kaplice i pojedyncze pozostałości dawnego układu miasta.

Nowa publikacja pozwala jednak tę historię zobaczyć znacznie wyraźniej.

Przewodnik po mieście, którego już nie ma

„Nowa Jerozolima, dzisiaj Góra Kalwaria” to bogato ilustrowana monografia licząca ponad 500 stron. Książka jest nie tylko opracowaniem historycznym, ale również swoistym przewodnikiem po nieistniejącym już w dawnym kształcie mieście.

Jednym z najważniejszych elementów publikacji jest odnaleziony niedawno XVII-wieczny plan Nowej Jerozolimy. Dzięki niemu można dokładniej ustalić lokalizację poszczególnych obiektów sakralnych, a także odtworzyć wygląd założenia, którego częścią było kilkadziesiąt kościołów, kaplic i innych miejsc związanych z kultem religijnym.

Dla osób zainteresowanych historią Góry Kalwarii oznacza to możliwość odbycia niezwykłej podróży w czasie. Dawne miasto, którego wiele elementów zniknęło na przestrzeni kolejnych stuleci, zostaje przedstawione w sposób pozwalający lepiej zrozumieć jego pierwotną koncepcję i znaczenie.

Praca wielu osób i wspólna pasja

Powstanie tak obszernej publikacji było możliwe dzięki pracy zespołu specjalistów, kierowanego przez ks. Jana Mikołaja Rokosza z Sanktuarium św. o. Stanisława Papczyńskiego na Mariankach. W przygotowanie książki zaangażowali się również mieszkańcy Góry Kalwarii.

Publikację wydało Muzeum św. o. Stanisława Papczyńskiego wspólnie z wydawnictwem Promic.

Autorzy i współtwórcy książki wykonali pracę, dzięki której lokalna historia przestaje być jedynie zbiorem pojedynczych informacji i zachowanych zabytków. Poszczególne elementy układają się w opowieść o mieście zaprojektowanym jako wielkie założenie pielgrzymkowe.

Historia, która wciąż budzi zainteresowanie

Czwartkowe spotkanie w Ośrodku Kultury pokazało, że historia Nowej Jerozolimy jest dla mieszkańców Góry Kalwarii ważnym tematem. Sala przy ul. Białka wypełniła się podczas prezentacji książki.

Zainteresowanie publikacją jest także dowodem na to, że odkrywanie przeszłości miasta nie jest wyłącznie zajęciem dla historyków. Dawna Nowa Jerozolima pozostaje częścią lokalnej tożsamości, a kolejne odkrycia pozwalają mieszkańcom lepiej poznać miejsce, w którym żyją.

Monografia jest kolejnym ważnym krokiem w przywracaniu pamięci o XVII- i XVIII-wiecznym obliczu Góry Kalwarii. Być może odnalezienie kolejnych dokumentów, planów i informacji pozwoli w przyszłości jeszcze dokładniej odtworzyć obraz niezwykłego miasta stworzonego przed wiekami przez biskupa Stefana Wierzbowskiego.

„Wędrówki w czasie” – historia na obrazach

Czwartkowa prezentacja książki była jednocześnie otwarciem wystawy „Góra / Nowa Jerozolima / Góra Kalwaria. Wędrówki w czasie” autorstwa prof. Sylwestra Piędziejewskiego z Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.

Wystawa stanowi artystyczne dopełnienie historycznej opowieści o mieście. Zestawienie współczesnej Góry Kalwarii z pamięcią o Nowej Jerozolimie zachęca do spojrzenia na dobrze znane miejsca w zupełnie inny sposób – przez pryzmat przemian, jakie zachodziły tutaj na przestrzeni wieków.

Książka oraz wystawa przypominają, że historia Góry Kalwarii wciąż nie została opowiedziana do końca. Nowa Jerozolima, choć w dużej mierze należy już do przeszłości, dzięki pracy historyków, badaczy i mieszkańców może być dziś odkrywana na nowo.