Strażnicy miejscy z nowymi uprawnieniami. Mogą nakładać wyższe mandaty

15 września 2026 roku weszły w życie nowe przepisy, które rozszerzają katalog wykroczeń, za które strażnicy miejscy i gminni mogą nakładać mandaty. Zmiany obejmują m.in. bezpieczeństwo na przejazdach kolejowych, ochronę dzieci, przepisy środowiskowe oraz wykonywanie poleceń funkcjonariuszy.

Nowe regulacje mają usprawnić pracę straży miejskich i gminnych oraz umożliwić szybsze reagowanie na część wykroczeń. W przypadkach objętych nowymi uprawnieniami interwencja może zakończyć się mandatem na miejscu, bez konieczności kierowania sprawy do sądu lub wzywania policji.

Nawet 3 tys. zł za niebezpieczne zachowanie na przejeździe kolejowym

Jedną z najistotniejszych zmian jest rozszerzenie uprawnień strażników o wykroczenia związane z bezpieczeństwem na przejazdach kolejowych. Funkcjonariusze mogą reagować m.in. na wjeżdżanie lub wchodzenie na przejazd przy opuszczonych, opuszczających się albo niedokończonych w podnoszeniu zaporach.

Mandat może zostać nałożony również za zignorowanie czerwonego, w tym migającego, światła sygnalizatora. Sankcją zagrożony jest także wjazd na przejazd w sytuacji, gdy po drugiej stronie nie ma miejsca pozwalającego na bezpieczne kontynuowanie jazdy.

W tych przypadkach wysokość mandatu może wynieść od 2000 do 3000 zł.

Do 500 zł za niewykonanie polecenia strażnika

Dotychczas w takich sytuacjach konieczne mogło być wezwanie policji albo skierowanie sprawy do sądu. Po zmianach strażnik może sam nałożyć mandat w wysokości do 500 zł.

Kontrole miejsc, w których przebywają dzieci

Rozszerzone kompetencje obejmują również przepisy dotyczące ochrony małoletnich. Strażnicy mogą nakładać mandaty za sprzedaż osobom poniżej 18. roku życia napojów zawierających kofeinę lub taurynę. Sankcja może sięgać 2000 zł, a odpowiedzialność może dotyczyć zarówno sprzedawcy, jak i kierownika placówki, jeśli doszło do braku odpowiedniego nadzoru.

Strażnicy zyskali również możliwość kontroli szkół, przedszkoli, klubów sportowych i obiektów turystycznych pod kątem obowiązku wprowadzenia procedur chroniących dzieci przed przemocą. Za brak wymaganych standardów może grozić nagana albo mandat do 250 zł.

Psy, zwierzęta i obowiązki weterynaryjne

Nowe uprawnienia obejmują również wybrane wykroczenia związane ze zdrowiem zwierząt. Za uchylanie się od obowiązkowego, corocznego szczepienia psa przeciwko wściekliźnie strażnik może nałożyć mandat do 500 zł.

Taka sama maksymalna kara przewidziana jest za przemieszczanie zwierząt domowych towarzyszących podróżnym, takich jak psy, koty czy fretki, bez spełnienia wymaganych warunków formalnych i weterynaryjnych. Chodzi m.in. o brak identyfikacji zwierzęcia, paszportu lub wymaganych badań.

Deratyzacja i przepisy antysmogowe

Strażnicy mogą również reagować na zaniedbania związane z utrzymaniem nieruchomości w odpowiednim stanie higieniczno-sanitarnym. Dotyczy to m.in. obowiązkowej deratyzacji oraz zwalczania insektów. W takich przypadkach mandat może wynieść do 500 zł.

Rozszerzenie katalogu obejmuje także przepisy dotyczące ochrony powietrza. Strażnicy mogą nakładać mandaty do 500 zł za naruszanie lokalnych zakazów i ograniczeń związanych ze spalaniem paliw stałych w piecach.

Zakaz fotografowania obiektów strategicznych

Nowe regulacje przewidują również możliwość interwencji w związku z fotografowaniem, filmowaniem lub skanowaniem określonych obiektów wojskowych i infrastruktury krytycznej.

Warunkiem jest oznaczenie danego obiektu specjalnym znakiem graficznym zakazu fotografowania. Za złamanie zakazu strażnik może nałożyć mandat do 500 zł. Przepisy przewidują ponadto możliwość orzeczenia przepadku sprzętu wykorzystanego do rejestrowania obrazu.

Rozszerzenie uprawnień oznacza, że straże miejskie i gminne mogą samodzielnie reagować na szerszą grupę wykroczeń. Dla mieszkańców oznacza to przede wszystkim większą liczbę sytuacji, w których interwencja może zakończyć się mandatem bezpośrednio na miejscu zdarzenia.