Zagadkowa przeszłość primitivo 

Chociaż tradycyjnie kojarzone z Apulią, czyli włoskim "obcasem", primitivo ma swoje korzenie po drugiej stronie Adriatyku - w chorwackiej Dalmacji. Odkrycie jego pochodzenia nie przyszło jednak łatwo i trwało prawie 20 lat...Wszystko zaczęło się od zinfandela, uznawanego tradycyjnie za typową, amerykańską odmianę winorośli. Sytuacja skomplikowała się nieco, gdy w II połowie lat 70-tych XX wieku amerykańscy winiarze wytworzyli wino ze sprowadzonych sadzonek primitivo. Ku ich zaskoczeniu, otrzymany trunek był łudząco podobny do krajowych "zinfandeli", co wywołało niemałą konsternację w środowisku enologicznym.Ze względu na ograniczenia technologiczne, pierwsze badania mające udowodnić podobieństwa lub różnice między szczepem primitivo a zinfandel nie były jednoznaczne. Dopiero w 1993 roku badacze udowodnili, że obie odmiany mają to samo pochodzenia - dowodów dostarczyło badanie DNA.Kolejne lata przynosiły coraz to nowe odkrycia - okazało się, że winorośl niezwykle podobna do primitivo rośnie w kilku chorwackich winnicach - znana jest tam jednak jako crljenak kaštelanski bądź też tribidrag. Kolejne badania genetyczne udowodniły, że jest to primitivo, które uprawiane było w okolicach Splitu... już od XV wieku!

Dlaczego primitivo jest tak lubiane? 

Czerwone wino kojarzy się wielu osobom z "trudnym" alkoholem. Dominuje przekonanie, że spożywanie tak cierpkiego i ciężkiego trunku nie daje żadnej przyjemności, a skutkuje jedynie kacem-gigantem. Zdanie najczęściej zmienia się po spróbowaniu tajemniczego wina primitivo, które z prymitywnością nie ma nic wspólnego, a zwykle zaskakuje pozytywnie nawet największych sceptyków.Primitivo jest dużym, krzepkim winem, którego zawartość alkoholu oscyluje nawet w granicach 15%, dlatego ciężko nazwać go trunkiem "tarasowym", idealnym na ciepły, letni dzień. Lepiej sprawdzi się, gdy pijemy je, siedząc na sofie, a przed sobą mamy stolik z ulubionymi przekąskami... bądź też suto zastawiony stół.Wino wytworzone z tej odmiany zaskakuje swoją owocowością - niektórzy mówią, że jest ono "dżemikowe". Można w nim wyczuć nuty jeżyn, borówek, suszonych śliwek oraz czerwonych owoców. Dają o sobie znać także tytoń, czekolada i pieprz - wszystko zależy od terenu, na którym uprawiana była winorośl. Ten skomplikowany smak jest zaprzeczeniem mitu o cierpkim i niesmacznym czerwonym winie - być możne dlatego stało się tak lubianym rodzajem tego alkoholu w Polsce. 

Wybór win pozyskanych ze szczepu primitivo jest ogromny, a staje się jeszcze większy, jeżeli przypomnimy sobie, że zinfandel, crljenak kaštelanski i tribidrag to ta sama odmiana. Jeżeli chcemy jednak spróbować alkoholu, który definiuje wysokiej jakości primitivo, koniecznie zainteresujmy się trunkami z południowych Włoch.W enologicznym świecie za dwie najbardziej uznane apelacje uchodzą Primitivo di Manduria DOC/DOCG oraz Salento IGT. Pierwsza z nich jest swoistą "pierwszą ligą" - zbiory winogron na tym terenie ograniczone są do 9 ton z hektara, a w niektórych przypadkach nawet 7: rolnicy eliminują wszystkie owoce, które nie spełniają wyśrubowanych norm i mogłby negatywnie wpłynąć na właściwości alkoholu. Dlatego też nie nastawiajmy się na niskie ceny wina Primitivo di Manduria. Poniesione koszty zostaną jednak wynagrodzone doskonałym smakiem.Wina z apelacji Salento IGT pozwalają winiarzom na bardziej odważne eksperymenty, a także na uzyskiwanie większych zbiorów - limit wynosi 17 ton z hektara. Wśród alkoholi z tych terenów znajdziemy wina z wysokiej półki, jak i tańsze, bardziej "codzienne" propozycje. Jeżeli nie chcemy wydawać ogromnych sum, a jednocześnie mamy ochotę poznać primitivo, wina z apelacji Salento IGT będą "strzałem w dziesiątkę".